MathGreece

Β΄ Δημοτικού

Τυπολόγιο: Μαθηματικά Β΄ Δημοτικού

Όλοι οι τύποι και οι βασικοί κανόνες της ύλης Μαθηματικά Β΄ Δημοτικού, μάθημα-μάθημα. Περιλαμβάνεται μόνο η διδακτέα ύλη του σχολικού έτους 2026–27, σύμφωνα με τις οδηγίες του ΙΕΠ.

Εδώ βλέπεις συνοπτικά τους τύπους και τους κανόνες. Πάτα τον τίτλο ενός μαθήματος για να ανοίξει η σελίδα του με την πλήρη θεωρία, παραδείγματα και συχνά λάθη.

1. Αριθμοί ως το 100, προβλήματα, εκατοστόμετρα, μισό και συμμετρία

Τι έμαθα στην Α΄ τάξηΠλήρης θεωρία →

Αριθμοί ως το 100: τους διαβάζουμε, τους γράφουμε, τους συγκρίνουμε. Κάθε διψήφιος έχει δεκάδες και μονάδες.

Πρόσθεση και αφαίρεση ως το 20, και όταν περνάμε τη δεκάδα.

Δεκάδες: 30 + 40 = 70, όπως 3 + 4 = 7.

Ίσες ομάδες: 3 φορές το 5 είναι 5 + 5 + 5 = 15.

Φτιάχνω αριθμούς μέχρι το 100 και τους συγκρίνωΠλήρης θεωρία →

Με δεκάδες και μονάδες φτιάχνουμε κάθε αριθμό ως το 100. Οι δεκάδες γράφονται αριστερά και οι μονάδες δεξιά.

Κοιτάζω πρώτα τις δεκάδες. Αν είναι ίδιες, κοιτάζω τις μονάδες.

Λύνω προβλήματα με ζωγραφική και παιχνίδιαΠλήρης θεωρία →

Πριν από την πράξη, οργανώνω όσα ξέρω. Τρεις τρόποι βοηθούν πολύ:

Ζωγραφιά: σχεδιάζω κύκλους ή γραμμές για τα πράγματα του προβλήματος.

Πίνακας: γράφω σε στήλες τι ξέρω για το καθένα.

Υλικό: κουμπιά, τουβλάκια, μπίλιες στη θέση των πραγμάτων.

Μετρώ με εκατοστόμετραΠλήρης θεωρία →

Οι πιθαμές και τα βήματα δεν είναι ίδια σε όλους. Γι' αυτό μετράμε με μια μονάδα που είναι ίδια για όλους: το εκατοστόμετρο (ή εκατοστό). Το γράφουμε σύντομα εκ.

1. Βάζω την αρχή του αντικειμένου στο 0. 2. Κρατώ τον χάρακα ίσια. 3. Διαβάζω τον αριθμό εκεί που τελειώνει το αντικείμενο.

Μετράω τα διαστήματα ή κάνω αφαίρεση.

Λύνω προβλήματα: Τα βήματα που ακολουθώΠλήρης θεωρία →

1. Διαβάζω και καταλαβαίνω. Τι λέει η ιστορία; Τι ξέρω; Τι ρωτάει;

2. Σχεδιάζω. Ζωγραφιά ή πίνακας. Αποφασίζω ποια πράξη ταιριάζει.

3. Υπολογίζω. Κάνω την πράξη προσεκτικά.

4. Ελέγχω και απαντώ. Βγάζει νόημα το αποτέλεσμα; Γράφω την απάντηση με ολόκληρη πρόταση.

Βρίσκω την αξία των ψηφίων στους διψήφιους αριθμούςΠλήρης θεωρία →

Το ίδιο ψηφίο αξίζει διαφορετικά ανάλογα με τη θέση του.

Με δύο ψηφία φτιάχνω δύο διψήφιους. Ο μεγαλύτερος έχει το μεγάλο ψηφίο στις δεκάδες.

Βρίσκω το μισό και το ολόκληροΠλήρης θεωρία →

Όταν χωρίζω κάτι σε δύο ίσα μέρη, το κάθε μέρος είναι το μισό. Δύο μισά κάνουν ξανά το ολόκληρο.

Ψάχνω τον αριθμό που, αν τον πάρω δύο φορές, δίνει τον αρχικό.

Ανακαλύπτω τη συμμετρία γύρω μουΠλήρης θεωρία →

Ένα σχήμα είναι συμμετρικό όταν μια γραμμή το χωρίζει σε δύο ίδια μισά, που το ένα είναι ο «καθρέφτης» του άλλου. Η γραμμή αυτή λέγεται άξονας συμμετρίας.

Αυτό που βλέπουμε στον καθρέφτη λέγεται είδωλο. Είναι ίδιο με το αντικείμενο, αλλά το δεξί γίνεται αριστερό.

Αν βάλω καθρέφτη πάνω στον άξονα, το μισό σχήμα και το είδωλό του φτιάχνουν ολόκληρο το σχήμα.

Σε χαρτί με κουτάκια: κάθε κουτάκι έχει το «δίδυμό» του από την άλλη μεριά του άξονα, στην ίδια απόσταση.

2. Μισό και διπλάσιο, κέρματα και ρέστα, στερεά, σχήματα και μήκος

Βρίσκω το μισό και το διπλάσιο στους αριθμούς 0-100Πλήρης θεωρία →

Διπλάσιο: παίρνω τον αριθμό δύο φορές. Μισό: τον χωρίζω σε δύο ίσα μέρη. Το ένα «ξεκάνει» το άλλο.

Διπλασιάζω (ή μοιράζω) χωριστά τις δεκάδες και τις μονάδες.

Φτιάχνω διψήφιους αριθμούς με προϋποθέσειςΠλήρης θεωρία →

Ξέρω από πού ξεκινώ και πού θέλω να φτάσω. Ψάχνω πόσα λείπουν.

Η μία ξεκάνει την άλλη. Γι' αυτό με τη μία ελέγχω την άλλη.

Διαβάζω τα στοιχεία ένα ένα και κρατώ μόνο τους αριθμούς που τα ικανοποιούν όλα.

Γνωρίζω καλύτερα τα κέρματα του ευρώΠλήρης θεωρία →

Υπάρχουν οκτώ κέρματα: των 1, 2, 5, 10, 20 και 50 λεπτών και του 1 και των 2 ευρώ.

1 ευρώ = 100 λεπτά.

Αρχίζω από το κέρμα με τη μεγαλύτερη αξία και προσθέτω τα υπόλοιπα.

Υπολογίζω τα ρέσταΠλήρης θεωρία →

Όταν δίνω περισσότερα χρήματα από όσο κοστίζει κάτι, μου επιστρέφουν τη διαφορά. Αυτά είναι τα ρέστα.

ρέστα = όσα έδωσα − όσα κοστίζει

Με αφαίρεση: 10 € − 7 € = 3 €.

Μετρώντας προς τα πάνω, όπως ο ταμίας: από την τιμή ως το ποσό που έδωσα.

Γνωρίζω καλύτερα τα γεωμετρικά στερεάΠλήρης θεωρία →

Τα στερεά δεν είναι ζωγραφισμένα στο χαρτί. Έχουν όγκο: τα κρατάμε, τα στοιβάζουμε, τα κυλάμε.

Κύβος: έξι ίδιες τετράγωνες πλευρές, όπως ένα ζάρι.

Ορθογώνιο παραλληλεπίπεδο: έξι πλευρές που είναι ορθογώνια, όπως ένα κουτί παπουτσιών.

Κύλινδρος: δύο κύκλοι, πάνω και κάτω, και μια καμπύλη επιφάνεια γύρω γύρω, όπως ένα κουτάκι αναψυκτικού.

Σφαίρα: ολοστρόγγυλη, χωρίς καμία επίπεδη πλευρά, όπως μια μπάλα.

Φτιάχνω γεωμετρικά σχήματαΠλήρης θεωρία →

Κάθε σχήμα με ίσιες γραμμές έχει πλευρές και γωνίες (κορυφές). Έχει πάντα όσες γωνίες, τόσες πλευρές.

Τρίγωνο: 3 πλευρές, 3 γωνίες.

Τετράγωνο: 4 ίσες πλευρές, 4 ίσες γωνίες.

Ορθογώνιο: 4 πλευρές, δύο μακριές και δύο κοντές, 4 ίσες γωνίες.

Κύκλος: καμία πλευρά, καμία γωνία.

1. Σημειώνω με τελείες τις κορυφές. 2. Τις ενώνω με τον χάρακα, τη μία μετά την άλλη. 3. Κλείνω το σχήμα γυρίζοντας στην πρώτη τελεία.

Μετρώ ευθύγραμμα τμήματαΠλήρης θεωρία →

Ένα κομμάτι ευθείας γραμμής με αρχή και τέλος λέγεται ευθύγραμμο τμήμα. Το μετράμε με τον χάρακα, σε εκατοστόμετρα.

Μια τεθλασμένη γραμμή είναι τμήματα το ένα μετά το άλλο. Το μήκος της είναι το άθροισμα των κομματιών της.

Οι πλευρές ενός σχήματος είναι κι αυτές διαδοχικά τμήματα. Για να βρω πόσο είναι «γύρω γύρω», τις προσθέτω όλες.

3. Μοτίβα, υπολογισμοί ως το 100 και εισαγωγή στην προπαίδεια

Γνωρίζω καλύτερα τα γεωμετρικά μοτίβαΠλήρης θεωρία →

Ένα μοτίβο φτιάχνεται με έναν κανόνα. Στα γεωμετρικά μοτίβα ο κανόνας έχει να κάνει με σχήματα, χρώματα, μεγέθη ή θέσεις.

Έχουν ένα κομμάτι που ξαναρχίζει συνέχεια από την αρχή.

Για να βρω τι υπάρχει σε μια θέση, λέω το κομμάτι ξανά και ξανά ώσπου να φτάσω εκεί.

Κάθε βήμα έχει περισσότερα από το προηγούμενο, πάντα με τον ίδιο τρόπο.

Υπολογίζω με πολλούς τρόπους μέχρι το 100. Εισαγωγή στην προπαίδειαΠλήρης θεωρία →

Όταν προσθέτω τρεις ή περισσότερους αριθμούς, τους παίρνω δύο δύο. Διαλέγω τη σειρά που με βολεύει.

34 + 8 κάνει όσο και 8 + 34. Γι' αυτό ψάχνω πρώτα τους αριθμούς που ταιριάζουν: αυτούς που φτιάχνουν ολόκληρη δεκάδα.

Όταν προσθέτω τον ίδιο αριθμό ξανά και ξανά, το λέω σύντομα με τη λέξη φορές.

Φτιάχνω διψήφιους αριθμούς με πρόσθεση ίδιων ή διαφορετικών αριθμώνΠλήρης θεωρία →

Κάθε αριθμός φτιάχνεται με πολλά διαφορετικά αθροίσματα.

Όταν οι αριθμοί είναι ίδιοι, μετράω ανά τόσο και λέω «φορές».

ανά 5: 5, 10, 15, 20, 25, 30 · ανά 10: 10, 20, 30, 40, 50 · ανά 20: 20, 40, 60, 80, 100 · ανά 25: 25, 50, 75, 100

Γνωρίζω τα αριθμητικά μοτίβα. Εισαγωγή στην προπαίδειαΠλήρης θεωρία →

Μια σειρά αριθμών που φτιάχνεται με έναν κανόνα είναι ένα αριθμητικό μοτίβο. Συνήθως ο κανόνας είναι «προσθέτω» ή «αφαιρώ» πάντα τον ίδιο αριθμό.

Συγκρίνω δύο διπλανούς αριθμούς: μεγαλώνουν ή μικραίνουν, και πόσο; Ελέγχω ότι το ίδιο ισχύει και στα επόμενα ζευγάρια.

Όταν ξεκινώ από έναν αριθμό και προσθέτω τον ίδιο ξανά και ξανά, βρίσκω «1 φορά, 2 φορές, 3 φορές» τον αριθμό.

Ελέγχω, διορθώνω και συμπληρώνω προβλήματαΠλήρης θεωρία →

Τα δεδομένα (όσα ξέρω) και την ερώτηση (αυτό που ψάχνω). Αν λείπει κάτι από τα δύο, το πρόβλημα δεν λύνεται.

Λείπει κάτι;

Περισσεύει κάτι;

Ταιριάζουν μεταξύ τους;

Πριν από την πράξη σκέφτομαι «περίπου πόσο θα βγει». Μετά συγκρίνω με το αποτέλεσμα.

Λύνω σύνθετα προβλήματα (α)Πλήρης θεωρία →

Λέγονται σύνθετα τα προβλήματα που θέλουν περισσότερα από ένα βήματα. Το αποτέλεσμα του πρώτου βήματος χρησιμοποιείται στο δεύτερο.

«Έχει τόσα όσα» σημαίνει ότι οι δύο ποσότητες είναι ίσες.

Πόσα του λείπουν για να με φτάσει; Βρίσκω τη διαφορά.

Πόσα να δώσω για να έχουμε τα ίδια; Δίνω τη μισή διαφορά.

Αναλύω αριθμούς μέχρι το 100. Εισαγωγή στην προπαίδειαΠλήρης θεωρία →

Αναλύω σημαίνει ότι γράφω τον αριθμό σαν άθροισμα μικρότερων αριθμών. Υπάρχουν πολλοί τρόποι.

Ψάχνω έναν αριθμό που χωράει ακριβώς κάποιες φορές.

Υπολογίζω με πολλούς τρόπους: Το συμπλήρωμα του 100Πλήρης θεωρία →

Το συμπλήρωμα ενός αριθμού είναι αυτό που του λείπει για να γίνει 100.

Το 100 είναι 10 δεκάδες. Μετράω πόσες δεκάδες λείπουν.

Πηγαίνω πρώτα στην επόμενη δεκάδα και μετά ως το 100.

Το ίδιο βρίσκω αν αφαιρέσω από το 100, λίγο λίγο.

4. Η προπαίδεια του 10, του 5, του 2, του 4, του 8, του 7, του 3 και του 6

Βρίσκω την προπαίδεια του 10 και του 5Πλήρης θεωρία →

Το «φορές» το γράφουμε με το σύμβολο × και το διαβάζουμε «επί». Η πράξη λέγεται πολλαπλασιασμός.

Μετράω ανά 10. Το αποτέλεσμα είναι ο αριθμός με ένα 0 στο τέλος.

1 × 10 = 10 · 2 × 10 = 20 · 3 × 10 = 30 · 4 × 10 = 40 · 5 × 10 = 50 · 6 × 10 = 60 · 7 × 10 = 70 · 8 × 10 = 80 · 9 × 10 = 90 · 10 × 10 = 100

Μετράω ανά 5. Τα αποτελέσματα τελειώνουν σε 5 ή 0.

1 × 5 = 5 · 2 × 5 = 10 · 3 × 5 = 15 · 4 × 5 = 20 · 5 × 5 = 25 · 6 × 5 = 30 · 7 × 5 = 35 · 8 × 5 = 40 · 9 × 5 = 45 · 10 × 5 = 50

Το 5 είναι το μισό του 10. Άρα «επί 5» είναι το μισό του «επί 10».

Βρίσκω την προπαίδεια του 2 και του 4Πλήρης θεωρία →

«Επί 2» σημαίνει διπλάσιο. Τα αποτελέσματα είναι οι αριθμοί που λέμε όταν μετράμε ανά 2.

1 × 2 = 2 · 2 × 2 = 4 · 3 × 2 = 6 · 4 × 2 = 8 · 5 × 2 = 10 · 6 × 2 = 12 · 7 × 2 = 14 · 8 × 2 = 16 · 9 × 2 = 18 · 10 × 2 = 20
1 × 4 = 4 · 2 × 4 = 8 · 3 × 4 = 12 · 4 × 4 = 16 · 5 × 4 = 20 · 6 × 4 = 24 · 7 × 4 = 28 · 8 × 4 = 32 · 9 × 4 = 36 · 10 × 4 = 40

Το 4 είναι το διπλάσιο του 2. Άρα «επί 4» είναι το διπλάσιο του «επί 2»: διπλασιάζω δύο φορές.

Βρίσκω την προπαίδεια του 8Πλήρης θεωρία →

1 × 8 = 8 · 2 × 8 = 16 · 3 × 8 = 24 · 4 × 8 = 32 · 5 × 8 = 40 · 6 × 8 = 48 · 7 × 8 = 56 · 8 × 8 = 64 · 9 × 8 = 72 · 10 × 8 = 80

Το 8 είναι το διπλάσιο του 4. Άρα «επί 8» είναι το διπλάσιο του «επί 4».

Με άλλα λόγια: για το «επί 8» διπλασιάζω τρεις φορές.

Αν δεν θυμάμαι το 8 × 5, σκέφτομαι το 5 × 8, που το ξέρω από την προπαίδεια του 5.

Βρίσκω την προπαίδεια του 7Πλήρης θεωρία →

1 × 7 = 7 · 2 × 7 = 14 · 3 × 7 = 21 · 4 × 7 = 28 · 5 × 7 = 35 · 6 × 7 = 42 · 7 × 7 = 49 · 8 × 7 = 56 · 9 × 7 = 63 · 10 × 7 = 70

Χτίζω την προπαίδεια του 7 από δύο προπαίδειες που ξέρω καλά: του 5 και του 2.

Τα περισσότερα τα ξέρω ήδη από άλλες προπαίδειες.

Βρίσκω την προπαίδεια του 3 και του 6Πλήρης θεωρία →

1 × 3 = 3 · 2 × 3 = 6 · 3 × 3 = 9 · 4 × 3 = 12 · 5 × 3 = 15 · 6 × 3 = 18 · 7 × 3 = 21 · 8 × 3 = 24 · 9 × 3 = 27 · 10 × 3 = 30
1 × 6 = 6 · 2 × 6 = 12 · 3 × 6 = 18 · 4 × 6 = 24 · 5 × 6 = 30 · 6 × 6 = 36 · 7 × 6 = 42 · 8 × 6 = 48 · 9 × 6 = 54 · 10 × 6 = 60

Το 6 είναι το διπλάσιο του 3. Άρα «επί 6» είναι το διπλάσιο του «επί 3».

Τα αποτελέσματα της προπαίδειας ενός αριθμού λέγονται πολλαπλάσιά του.

5. Προπαίδεια του 9 και του 11, διαίρεση, επιφάνειες και χρόνος

Βρίσκω την προπαίδεια του 9 και του 11Πλήρης θεωρία →

Το 9 είναι ένα λιγότερο από το 10 και το 11 ένα περισσότερο. Γι' αυτό τις προπαίδειές τους τις χτίζω από την προπαίδεια του 10.

Βρίσκω το «επί 10» και βγάζω μία φορά τον αριθμό.

1 × 9 = 9 · 2 × 9 = 18 · 3 × 9 = 27 · 4 × 9 = 36 · 5 × 9 = 45 · 6 × 9 = 54 · 7 × 9 = 63 · 8 × 9 = 72 · 9 × 9 = 81 · 10 × 9 = 90

Βρίσκω το «επί 10» και βάζω μία φορά ακόμα τον αριθμό.

1 × 11 = 11 · 2 × 11 = 22 · 3 × 11 = 33 · 4 × 11 = 44 · 5 × 11 = 55 · 6 × 11 = 66 · 7 × 11 = 77 · 8 × 11 = 88 · 9 × 11 = 99

Μοιράζομαι δίκαια με τους φίλους μουΠλήρης θεωρία →

Όταν μοιράζω σε ίσα μέρη, κάνω διαίρεση. Τη γράφουμε με το σύμβολο : και τη διαβάζουμε «διά».

Η διαίρεση είναι το «ανάποδο» του πολλαπλασιασμού. Ρωτάω: «Ποιος αριθμός επί 3 κάνει 12;»

Αφαιρώ τον ίδιο αριθμό ξανά και ξανά, ώσπου να φτάσω στο 0. Μετράω πόσες φορές αφαίρεσα.

Καλύπτω επιφάνειεςΠλήρης θεωρία →

Η επιφάνεια είναι ο χώρος που πιάνει ένα επίπεδο σχήμα: το πάνω μέρος ενός θρανίου, ένα φύλλο χαρτί, ένα πάτωμα.

Για να δω πόσο μεγάλη είναι μια επιφάνεια, την καλύπτω με ίδια κομμάτια (τετραγωνάκια, πλακάκια, λουρίδες), χωρίς κενά και χωρίς να πατά το ένα στο άλλο. Μετά τα μετράω.

Όταν τα κομμάτια είναι σε ίσες σειρές, χρησιμοποιώ την προπαίδεια.

Μεγαλύτερη επιφάνεια έχει το σχήμα που καλύπτει περισσότερα ίδια τετραγωνάκια.

Μετρώ τον χρόνο που πέρασεΠλήρης θεωρία →

Για να δω πόσος χρόνος πέρασε, συγκρίνω το «τότε» με το «τώρα». Μετράω σε μέρες, μήνες ή χρόνια.

Η ηλικία δείχνει πόσα χρόνια πέρασαν από τότε που γεννήθηκε κάποιος.

Βρίσκω πόσα χρόνια μεγαλύτερος είναι ο ένας με αφαίρεση.

Η διαφορά ηλικίας δεν αλλάζει ποτέ: και οι δύο μεγαλώνουν έναν χρόνο κάθε χρόνο.

Γνωρίζω καλύτερα τις μονάδες μέτρησης χρόνουΠλήρης θεωρία →

1 βδομάδα = 7 μέρες: Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή.

1 μήνας = 30 ή 31 μέρες. Ο Φεβρουάριος έχει 28, και κάθε τέσσερα χρόνια 29.

1 χρόνος = 12 μήνες.

Ιανουάριος · Φεβρουάριος · Μάρτιος · Απρίλιος · Μάιος · Ιούνιος · Ιούλιος · Αύγουστος · Σεπτέμβριος · Οκτώβριος · Νοέμβριος · Δεκέμβριος

Το ημερολόγιο δείχνει τη μέρα, τον μήνα και τον χρόνο. Η ημερομηνία γράφεται με αυτή τη σειρά.

6. Κάθετες πράξεις, σύνθετα προβλήματα, βάρος και χαρτονομίσματα

Υπολογίζω ένα αποτέλεσμα κάνοντας κάθετη πρόσθεση με κρατούμενοΠλήρης θεωρία →

Γράφω τους αριθμούς τον έναν κάτω από τον άλλον: μονάδες κάτω από μονάδες, δεκάδες κάτω από δεκάδες. Ξεκινώ πάντα από τις μονάδες.

Αν οι μονάδες δώσουν 10 ή περισσότερο, γράφω μόνο τις μονάδες και κρατώ 1 δεκάδα. Το κρατούμενο το προσθέτω στη στήλη των δεκάδων.

Με τον νου: 47 + 30 = 77 και 77 + 8 = 85.

Με αφαίρεση: 85 − 38 = 47.

Υπολογίζω ένα αποτέλεσμα κάνοντας κάθετη αφαίρεση με δανεικό (α)Πλήρης θεωρία →

Γράφω τον μεγαλύτερο αριθμό πάνω και τον μικρότερο κάτω, μονάδες κάτω από μονάδες. Ξεκινώ από τις μονάδες.

Αν οι πάνω μονάδες δεν φτάνουν, ανοίγω μία δεκάδα: γίνεται 10 μονάδες. Οι δεκάδες πάνω μένουν μία λιγότερη.

Με πρόσθεση: 25 + 27 = 52.

Με τον νου: 52 − 20 = 32 και 32 − 7 = 25.

Υπολογίζω ένα αποτέλεσμα και ελέγχω με κάθετη αφαίρεση με δανεικό (β)Πλήρης θεωρία →

Πρώτος τρόπος: ανοίγω μία δεκάδα του πάνω αριθμού. Οι δεκάδες πάνω γίνονται μία λιγότερη.

Δεύτερος τρόπος, αυτός που γράφουμε συνήθως: δανείζομαι 10 μονάδες και το «επιστρέφω» προσθέτοντας 1 στις δεκάδες του κάτω αριθμού.

Το 100 είναι 10 δεκάδες. Το σκέφτομαι σαν 9 δεκάδες και 10 μονάδες.

Λύνω σύνθετα προβλήματα (β)Πλήρης θεωρία →

Στα σύνθετα προβλήματα συχνά χρειάζονται διαφορετικές πράξεις: ένας πολλαπλασιασμός και μια πρόσθεση, μια πρόσθεση και μια διαίρεση.

Ρωτάω: «Τι πρέπει να ξέρω για να απαντήσω;» Αυτό βρίσκω πρώτα.

Επαληθεύω σημαίνει ότι ελέγχω τη λύση: κάνω τις πράξεις ανάποδα ή λύνω με άλλον τρόπο.

Μετρώ το βάρος (α)Πλήρης θεωρία →

Κάθε πράγμα έχει βάρος: είναι βαρύ ή ελαφρύ σε σύγκριση με κάτι άλλο.

Με τα χέρια: κρατώ ένα πράγμα σε κάθε χέρι.

Με τη ζυγαριά με τους δύο δίσκους: ο δίσκος με το πιο βαρύ κατεβαίνει. Αν οι δίσκοι μείνουν στο ίδιο ύψος, η ζυγαριά ισορροπεί και τα βάρη είναι ίσα.

Βάζω το πράγμα στον έναν δίσκο και ίδιους κύβους στον άλλον, ώσπου να ισορροπήσει.

Μετρώ το βάρος: Το κιλό και το γραμμάριο (β)Πλήρης θεωρία →

Για να συμφωνούμε όλοι, μετράμε το βάρος με μια κοινή μονάδα: το κιλό.

Για τα ελαφριά πράγματα χρησιμοποιούμε μια πολύ μικρότερη μονάδα: το γραμμάριο.

1 κιλό = 1.000 γραμμάρια · μισό κιλό = 500 γραμμάρια

Γνωρίζω τα χαρτονομίσματα των 5, 10, 20, 50 και 100 ευρώΠλήρης θεωρία →

Τα χαρτονομίσματα που χρησιμοποιούμε πιο συχνά είναι των 5, 10, 20, 50 και 100 ευρώ. Το καθένα έχει δικό του χρώμα και μέγεθος.

Ξεκινώ από το μεγαλύτερο και προσθέτω τα υπόλοιπα.

7. Οι αριθμοί ως το 1.000 και το μέτρο

Γνωρίζω τους αριθμούς μέχρι το 1.000Πλήρης θεωρία →

10 δεκάδες κάνουν 1 εκατοντάδα (100). 10 εκατοντάδες κάνουν 1 χιλιάδα (1.000).

100 · 200 · 300 · 400 · 500 · 600 · 700 · 800 · 900 · 1.000

Κάθε τριψήφιος έχει εκατοντάδες, δεκάδες και μονάδες, με αυτή τη σειρά από αριστερά.

Γνωρίζω το μέτροΠλήρης θεωρία →

Για μεγάλα μήκη χρησιμοποιούμε το μέτρο. Το γράφουμε σύντομα μ.

1 μέτρο = 100 εκατοστόμετρα · μισό μέτρο = 50 εκατοστόμετρα

Μέτρα: μια τάξη, ένας δρόμος, ένα γήπεδο. Εκατοστόμετρα: ένα μολύβι, ένα βιβλίο, ένα δάχτυλο.

Το ύψος μας το λέμε με μέτρα και εκατοστόμετρα.

Φτιάχνω τριψήφιους αριθμούς και τους συγκρίνωΠλήρης θεωρία →

Κοιτάζω πρώτα τις εκατοντάδες. Αν είναι ίδιες, τις δεκάδες. Αν είναι κι αυτές ίδιες, τις μονάδες.

Για τον μεγαλύτερο βάζω τα ψηφία από το μεγάλο στο μικρό. Για τον μικρότερο, ανάποδα.

Ακούω το όνομα και γράφω εκατοντάδες, δεκάδες, μονάδες. Αν κάτι δεν ακούγεται, γράφω 0.

Λύνω προβλήματα με μεγάλους αριθμούςΠλήρης θεωρία →

Οι εκατοντάδες προστίθενται και αφαιρούνται όπως οι μονάδες.

Όταν ένας αριθμός είναι κοντά σε ολόκληρη εκατοντάδα, πηγαίνω πρώτα εκεί και μετά συνεχίζω.

Τα βήματα είναι τα ίδια με τους μικρούς αριθμούς: τι ξέρω, τι ρωτάει, ποια πράξη, έλεγχος.

8. Προβλήματα με τριψήφιους, νοεροί υπολογισμοί και ρολόι

Λύνω σύνθετα προβλήματα (γ)Πλήρης θεωρία →

«Το Β έχει 100 περισσότερα από το Α»: το Β έχει όσα το Α και 100 ακόμα. Προσθέτω.

«Το Β έχει 200 λιγότερα από το Α»: αφαιρώ.

Συχνά η ερώτηση είναι «πόσα έχουν μαζί». Τότε βρίσκω πρώτα το δεύτερο ποσό.

Πριν από την πράξη στρογγυλεύω στην πιο κοντινή εκατοντάδα, για να ξέρω «περίπου πόσο» περιμένω.

Λύνω προβλήματα: Στρατηγικές νοερών υπολογισμών (α)Πλήρης θεωρία →

Ο πολλαπλασιασμός είναι σύντομη πρόσθεση του ίδιου αριθμού. Αυτό ισχύει και για μεγάλους αριθμούς.

Το 20 είναι 2 δεκάδες. Κάνω την προπαίδεια με το 2 και θυμάμαι ότι μιλάω για δεκάδες.

Το 300 είναι 3 εκατοντάδες.

Διαβάζω το ρολόι: Η ώρα «ακριβώς»Πλήρης θεωρία →

Το ρολόι με δείκτες έχει γύρω γύρω τους αριθμούς 1 ως 12 και δύο δείκτες.

Ο μικρός δείκτης (ωροδείκτης) δείχνει την ώρα.

Ο μεγάλος δείκτης (λεπτοδείκτης) δείχνει τα λεπτά.

Όταν ο μεγάλος δείκτης είναι στο 12, η ώρα είναι «ακριβώς». Την ώρα τη διαβάζω από τον μικρό δείκτη.

Σε μία ώρα ο μεγάλος δείκτης κάνει έναν ολόκληρο γύρο και ο μικρός προχωρά στον επόμενο αριθμό. 1 ώρα = 60 λεπτά.

Διαβάζω το ρολόι: Η ώρα «και μισή»Πλήρης θεωρία →

Όταν ο μεγάλος δείκτης είναι στο 6, έχει κάνει μισό γύρο: η ώρα είναι «και μισή».

Ο μικρός δείκτης βρίσκεται ανάμεσα σε δύο αριθμούς. Η ώρα είναι αυτή που πέρασε.

μισή ώρα = 30 λεπτά · δύο μισές ώρες = 1 ώρα

Λύνω σύνθετα προβλήματα (δ). Η εκτίμηση στους υπολογισμούςΠλήρης θεωρία →

Εκτιμώ σημαίνει ότι βρίσκω περίπου πόσο θα βγει μια πράξη, γρήγορα και με τον νου.

Αντικαθιστώ κάθε αριθμό με την πιο κοντινή δεκάδα (ή εκατοντάδα).

Πριν από την πράξη: ξέρω τι να περιμένω. Μετά: ελέγχω αν το αποτέλεσμά μου είναι λογικό.

Στα ψώνια: «Φτάνουν τα χρήματά μου;»

Λύνω προβλήματα: Στρατηγικές νοερών υπολογισμών (β)Πλήρης θεωρία →

Η προπαίδεια δεν είναι μόνο για τον πολλαπλασιασμό. Στη διαίρεση ρωτάω: «Ποιος αριθμός επί αυτόν δίνει τον αριθμό που μοιράζω;»

Μοιράζω εξίσου: ξέρω σε πόσα μέρη, ψάχνω πόσα παίρνει το καθένα.

Φτιάχνω ίσες ομάδες: ξέρω πόσα έχει κάθε ομάδα, ψάχνω πόσες ομάδες γίνονται.

Πολλαπλασιάζω το αποτέλεσμα με τον αριθμό των μερών. Πρέπει να βρω τον αρχικό αριθμό.

9. Κάθετες και παράλληλες ευθείες, προβλήματα, τετραψήφιοι αριθμοί

Αναγνωρίζω τις κάθετες ευθείεςΠλήρης θεωρία →

Η ορθή γωνία είναι η γωνία που βλέπουμε στην άκρη ενός βιβλίου, ενός φύλλου χαρτιού, μιας πόρτας.

Την ελέγχουμε με τον γνώμονα (το τριγωνικό όργανο της κασετίνας) ή με τη γωνία ενός χαρτιού: αν ταιριάζει ακριβώς, η γωνία είναι ορθή.

Δύο ευθείες που συναντιούνται και σχηματίζουν ορθή γωνία λέγονται κάθετες μεταξύ τους.

Το τετράγωνο και το ορθογώνιο έχουν 4 ορθές γωνίες: οι πλευρές που συναντιούνται είναι κάθετες μεταξύ τους.

Αναγνωρίζω τις παράλληλες ευθείεςΠλήρης θεωρία →

Δύο ευθείες που δεν συναντιούνται ποτέ, όσο κι αν τις συνεχίσουμε, λέγονται παράλληλες. Έχουν παντού την ίδια απόσταση μεταξύ τους.

Κάθετες: συναντιούνται και σχηματίζουν ορθή γωνία.

Παράλληλες: δεν συναντιούνται ποτέ.

Το τετράγωνο και το ορθογώνιο έχουν 2 ζευγάρια παράλληλων πλευρών: τις απέναντι πλευρές τους.

Το τρίγωνο δεν έχει κανένα: όλες οι πλευρές του συναντιούνται.

Λύνω και φτιάχνω σύνθετα προβλήματα (ε)Πλήρης θεωρία →

Στα σύνθετα προβλήματα υπάρχουν πολλοί αριθμοί. Τους βάζω σε τάξη: τι έγινε πρώτα, τι μετά, τι ρωτάει.

Κάθε πράξη «κρύβει» μια ιστορία.

Πρόσθεση: βάζω μαζί, παίρνω κι άλλα. Αφαίρεση: δίνω, χάνω, συγκρίνω.

Πολλαπλασιασμός: ίσες ομάδες. Διαίρεση: μοιράζω εξίσου, φτιάχνω ίσες ομάδες.

1. Διαλέγω μια ιστορία. 2. Βάζω δεδομένα που ταιριάζουν μεταξύ τους. 3. Γράφω μια ερώτηση που απαντιέται με αυτά. 4. Το λύνω για να δω ότι «δουλεύει».

Αναγνωρίζω τους τετραψήφιους αριθμούςΠλήρης θεωρία →

10 εκατοντάδες κάνουν 1 χιλιάδα: το 1.000. Είναι ο πρώτος αριθμός με τέσσερα ψηφία.

1.000 · 2.000 · 3.000 · 4.000 · 5.000 · 6.000 · 7.000 · 8.000 · 9.000

Έχουν, από αριστερά: χιλιάδες, εκατοντάδες, δεκάδες και μονάδες. Μετά τις χιλιάδες βάζουμε μια τελεία για να διαβάζονται εύκολα.

Όλα τα μαθήματα: Μαθηματικά Β΄ Δημοτικού →