Τυπολόγιο: Μαθηματικά Γ΄ Δημοτικού
Όλοι οι τύποι και οι βασικοί κανόνες της ύλης Μαθηματικά Γ΄ Δημοτικού, μάθημα-μάθημα. Περιλαμβάνεται μόνο η διδακτέα ύλη του σχολικού έτους 2026–27, σύμφωνα με τις οδηγίες του ΙΕΠ.
Εδώ βλέπεις συνοπτικά τους τύπους και τους κανόνες. Πάτα τον τίτλο ενός μαθήματος για να ανοίξει η σελίδα του με την πλήρη θεωρία, παραδείγματα και συχνά λάθη.
1. Αριθμοί μέχρι το 1.000 – Οι τέσσερις πράξεις – Γεωμετρικά σχήματα
Αριθμοί μέχρι το 1.000Πλήρης θεωρία →
10 μονάδες κάνουν 1 δεκάδα (10). 10 δεκάδες κάνουν 1 εκατοντάδα (100). 10 εκατοντάδες κάνουν 1 χιλιάδα (1.000).
Ένας τριψήφιος αριθμός έχει εκατοντάδες (Ε), δεκάδες (Δ) και μονάδες (Μ).
> «μεγαλύτερο από» · < «μικρότερο από» · = «ίσο με»
Συγκρίνω πρώτα τις εκατοντάδες. Αν είναι ίσες, τις δεκάδες. Αν είναι κι αυτές ίσες, τις μονάδες.
Αύξουσα: από τον μικρότερο στον μεγαλύτερο. Φθίνουσα: από τον μεγαλύτερο στον μικρότερο.
Προσθέσεις διψήφιων και τριψήφιων αριθμώνΠλήρης θεωρία →
Γράφω μονάδες κάτω από μονάδες, δεκάδες κάτω από δεκάδες, εκατοντάδες κάτω από εκατοντάδες.
Ξεκινάω από τις μονάδες. Αν βγει 10 ή περισσότερο, κάνω ανταλλαγή: 10 μονάδες = 1 δεκάδα. Αυτή είναι το κρατούμενο.
Γεωμετρικά σχήματα και στερεά σώματαΠλήρης θεωρία →
Τετράπλευρο είναι ένα σχήμα με 4 πλευρές και 4 γωνίες.
Τετράγωνο: 4 ίσες πλευρές και 4 ορθές γωνίες.
Ορθογώνιο: οι απέναντι πλευρές ίσες και 4 ορθές γωνίες.
Πλάγιο παραλληλόγραμμο: οι απέναντι πλευρές ίσες, καμία ορθή γωνία.
Ρόμβος: 4 ίσες πλευρές.
Τραπέζιο: μόνο ένα ζευγάρι παράλληλες πλευρές.
Παράλληλες είναι οι γραμμές που δεν συναντιούνται ποτέ, όπως οι ράγες του τρένου.
Κύλινδρος: 2 επίπεδες έδρες (κύκλοι) και 1 καμπύλη επιφάνεια. Δεν έχει κορυφή.
Κώνος: 1 επίπεδη έδρα (κύκλος), 1 καμπύλη επιφάνεια και 1 κορυφή.
Σφαίρα: καμία επίπεδη έδρα. Όλη της η επιφάνεια είναι καμπύλη.
Τα στερεά με καμπύλη επιφάνεια κυλάνε: κύλινδρος, κώνος, σφαίρα.
Τα πρίσματα και οι πυραμίδες έχουν μόνο επίπεδες έδρες: δεν κυλάνε, αλλά στοιβάζονται εύκολα.
Πολλαπλασιασμός, προπαίδεια (Ι)Πλήρης θεωρία →
Πολλαπλασιασμός σημαίνει ότι προσθέτω τον ίδιο αριθμό πολλές φορές.
Η σειρά δεν αλλάζει το αποτέλεσμα: 3 × 5 = 5 × 3.
Του 2: 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20
Του 5: 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45, 50
Του 10: 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100
× 2 είναι το διπλάσιο: 2 × 7 = 7 + 7 = 14.
× 5: το αποτέλεσμα τελειώνει πάντα σε 0 ή σε 5.
× 10: βάζω ένα 0 στο τέλος: 8 × 10 = 80.
× 5 είναι το μισό του × 10: 6 × 10 = 60, άρα 6 × 5 = 30.
Του 3: 3, 6, 9, 12, 15, 18, 21, 24, 27, 30
Του 6: 6, 12, 18, 24, 30, 36, 42, 48, 54, 60
Το × 6 είναι το διπλάσιο του × 3.
Από ένα γινόμενο βρίσκω δύο διαιρέσεις.
Πολλαπλασιασμός, προπαίδεια (ΙΙ)Πλήρης θεωρία →
Του 4: 4, 8, 12, 16, 20, 24, 28, 32, 36, 40
Του 8: 8, 16, 24, 32, 40, 48, 56, 64, 72, 80
Το × 4 είναι το διπλάσιο του διπλάσιου.
Το × 8 είναι το διπλάσιο του × 4.
Του 7: 7, 14, 21, 28, 35, 42, 49, 56, 63, 70
Του 9: 9, 18, 27, 36, 45, 54, 63, 72, 81, 90
Το × 9 είναι × 10 μείον μία φορά.
Τα ψηφία του αποτελέσματος κάνουν πάντα 9: 54 (5 + 4), 63, 72, 81.
Το πρώτο ψηφίο είναι ένα λιγότερο από τον αριθμό: στο 7 × 9 = 63 το πρώτο ψηφίο είναι το 6.
Το μόνο καινούριο είναι το 7 × 7 = 49.
Πολλαπλασιασμός και διαίρεσηΠλήρης θεωρία →
Ο πολλαπλασιασμός ενώνει ίσες ομάδες: 4 σακούλες με 6 μήλα η καθεμία είναι 4 × 6 = 24 μήλα.
Η διαίρεση κάνει το ανάποδο: μοιράζει σε ίσες ομάδες. 24 μήλα σε 4 σακούλες: 24 : 4 = 6 μήλα στην καθεμία.
Επαναληπτικό μάθημαΠλήρης θεωρία →
Αριθμοί μέχρι το 1.000: 10 μονάδες κάνουν 1 δεκάδα (10). 10 δεκάδες κάνουν 1 εκατοντάδα (100). 10 εκατοντάδες κάνουν 1 χιλιάδα (1.000).
Προσθέσεις διψήφιων και τριψήφιων αριθμών: Γράφω μονάδες κάτω από μονάδες, δεκάδες κάτω από δεκάδες, εκατοντάδες κάτω από εκατοντάδες.
Γεωμετρικά σχήματα και στερεά σώματα: Τετράπλευρο είναι ένα σχήμα με 4 πλευρές και 4 γωνίες.
Πολλαπλασιασμός, προπαίδεια (Ι): Πολλαπλασιασμός σημαίνει ότι προσθέτω τον ίδιο αριθμό πολλές φορές.
Πολλαπλασιασμός, προπαίδεια (ΙΙ): Του 4: 4, 8, 12, 16, 20, 24, 28, 32, 36, 40
Πολλαπλασιασμός και διαίρεση: Ο πολλαπλασιασμός ενώνει ίσες ομάδες: 4 σακούλες με 6 μήλα η καθεμία είναι 4 × 6 = 24 μήλα.
2. Μετρήσεις μήκους – Πράξεις αφαίρεσης και πολλαπλασιασμού – Στερεά σώματα
Μέτρηση μηκών με εκατοστά και χιλιοστάΠλήρης θεωρία →
Χιλιοστό (χιλ.): για πολύ μικρά πράγματα, όπως ένα μυρμήγκι ή το πάχος ενός νομίσματος.
Εκατοστό (εκ.): για μικρά πράγματα, όπως ένα μολύβι ή ένα βιβλίο.
Μέτρο (μ.): για μεσαία, όπως το ύψος μου ή μια τάξη.
Χιλιόμετρο (χλμ.): για μεγάλες αποστάσεις, από πόλη σε πόλη.
Βάζω το 0 του χάρακα στην άκρη του αντικειμένου, κρατάω τον χάρακα ίσια και διαβάζω στην άλλη άκρη.
Στερεά σώματα – αναπτύγματαΠλήρης θεωρία →
Έδρες: οι επίπεδες επιφάνειες.
Ακμές: οι γραμμές όπου συναντιούνται δύο έδρες.
Κορυφές: οι γωνίες, εκεί όπου συναντιούνται οι ακμές.
Το πρίσμα έχει δύο ίσες και παράλληλες βάσεις (πάνω και κάτω). Οι άλλες έδρες του είναι ορθογώνια.
Κύβος: 6 έδρες, 12 ακμές, 8 κορυφές.
Ορθογώνιο παραλληλεπίπεδο: 6 έδρες, 12 ακμές, 8 κορυφές.
Τριγωνικό πρίσμα: 5 έδρες, 9 ακμές, 6 κορυφές.
Η πυραμίδα έχει μία βάση και τρίγωνες έδρες που συναντιούνται σε μία κορυφή, επάνω.
Πρίσμα: 2 ίσες βάσεις, οι άλλες έδρες ορθογώνια, χωρίς κορυφή επάνω.
Πυραμίδα: 1 βάση, οι άλλες έδρες τρίγωνα, με μία κορυφή επάνω.
Τριγωνική πυραμίδα: 4 έδρες, 6 ακμές, 4 κορυφές.
Τετραγωνική πυραμίδα: 5 έδρες, 8 ακμές, 5 κορυφές.
Αν «ανοίξω» ένα στερεό και το απλώσω στο χαρτί, φτιάχνω το ανάπτυγμά του.
Αφαιρέσεις διψήφιων και τριψήφιων αριθμώνΠλήρης θεωρία →
Αν το πάνω ψηφίο είναι μικρότερο από το κάτω, χαλάω μια δεκάδα σε 10 μονάδες (ή μια εκατοντάδα σε 10 δεκάδες).
Πολλαπλασιασμοί διψήφιου με μονοψήφιο αριθμόΠλήρης θεωρία →
Σπάω τον διψήφιο σε δεκάδες και μονάδες. Πολλαπλασιάζω χωριστά και προσθέτω.
Σπάω τον διψήφιο σε 10 και μονάδες: 12 × 6 = 10 × 6 + 2 × 6 = 60 + 12 = 72.
ΠροβλήματαΠλήρης θεωρία →
1. Διαβάζω το πρόβλημα προσεκτικά (δύο φορές!).
2. Βρίσκω τι ξέρω (δεδομένα) και τι ψάχνω (ζητούμενο).
3. Ζωγραφίζω μια ταινία ή ένα σχέδιο.
4. Λύνω με τις πράξεις.
5. Απαντώ με μια πρόταση και ελέγχω αν η απάντηση είναι λογική.
Ψάχνω το όλο: προσθέτω. Ψάχνω ένα μέρος: αφαιρώ.
Επαναληπτικό μάθημαΠλήρης θεωρία →
Μέτρηση μηκών με εκατοστά και χιλιοστά: Χιλιοστό (χιλ.): για πολύ μικρά πράγματα, όπως ένα μυρμήγκι ή το πάχος ενός νομίσματος.
Στερεά σώματα – αναπτύγματα: Έδρες: οι επίπεδες επιφάνειες.
Αφαιρέσεις διψήφιων και τριψήφιων αριθμών: Αν το πάνω ψηφίο είναι μικρότερο από το κάτω, χαλάω μια δεκάδα σε 10 μονάδες (ή μια εκατοντάδα σε 10 δεκάδες).
Πολλαπλασιασμοί διψήφιου με μονοψήφιο αριθμό: Σπάω τον διψήφιο σε δεκάδες και μονάδες. Πολλαπλασιάζω χωριστά και προσθέτω.
Προβλήματα: 1. Διαβάζω το πρόβλημα προσεκτικά (δύο φορές!).
3. Αριθμοί μέχρι το 3.000 – Οι τέσσερις πράξεις – Χαράξεις, ορθές γωνίες
Αριθμοί μέχρι το 3.000Πλήρης θεωρία →
Όταν μαζευτούν 10 εκατοντάδες, φτιάχνουν 1 χιλιάδα: 1.000.
Σε έναν τετραψήφιο αριθμό κάθε ψηφίο έχει τη δική του θέση. Στο 2.375 υπάρχουν 2 χιλιάδες, 3 εκατοντάδες, 7 δεκάδες και 5 μονάδες.
Προσθέσεις και αφαιρέσειςΠλήρης θεωρία →
Από μία πρόσθεση βγαίνουν δύο αφαιρέσεις.
Γι' αυτό ελέγχω την πρόσθεση με αφαίρεση και την αφαίρεση με πρόσθεση.
Ενώνω ή προσθέτω κάτι: πρόσθεση.
Βγάζω, χαλάω, «πόσο περισσότερο», «πόσα λείπουν»: αφαίρεση.
Χαράξεις με διαβήτη και χάρακα. Ορθές γωνίεςΠλήρης θεωρία →
Με τον διαβήτη χαράζουμε κύκλους. Η μύτη του μένει σταθερή σε ένα σημείο, το κέντρο, και το μολύβι γυρίζει γύρω του.
Όλα τα σημεία του κύκλου απέχουν το ίδιο από το κέντρο: όσο είναι το άνοιγμα του διαβήτη.
Δύο ευθείες που κόβονται και σχηματίζουν ορθή γωνία λέγονται κάθετες.
Ορθή γωνία είναι η γωνία που βλέπουμε στη γωνιά ενός βιβλίου, μιας πόρτας, ενός τετραγώνου.
ΠολλαπλασιασμοίΠλήρης θεωρία →
Όταν τα πράγματα είναι βαλμένα σε ίσες σειρές, δεν τα μετράω ένα-ένα: πολλαπλασιάζω τις σειρές επί όσα έχει κάθε σειρά.
ΔιαιρέσειςΠλήρης θεωρία →
Όταν η διαίρεση δεν βγαίνει ακριβώς, αυτό που περισσεύει λέγεται υπόλοιπο.
Το υπόλοιπο είναι πάντα μικρότερο από τον διαιρέτη.
ΠροβλήματαΠλήρης θεωρία →
1. Διαβάζω προσεκτικά (και δεύτερη φορά!).
2. Βρίσκω τι ξέρω (δεδομένα) και τι ψάχνω (ζητούμενο).
3. Σκέφτομαι ποια πράξη χρειάζομαι, ή ζωγραφίζω.
4. Λύνω.
5. Ελέγχω αν η απάντηση είναι λογική και γράφω την απάντηση.
«μαζί», «συνολικά», «πήρε κι άλλα»: συνήθως πρόσθεση.
«έμειναν», «πόσα περισσότερα», «ξόδεψε»: συνήθως αφαίρεση.
«φορές», «κάθε», «ίσες ομάδες των»: συνήθως πολλαπλασιασμός.
«μοιράζω ίσα», «σε κάθε», «πόσες ομάδες»: συνήθως διαίρεση.
Επαναληπτικό μάθημαΠλήρης θεωρία →
Αριθμοί μέχρι το 3.000: Όταν μαζευτούν 10 εκατοντάδες, φτιάχνουν 1 χιλιάδα: 1.000.
Προσθέσεις και αφαιρέσεις: Από μία πρόσθεση βγαίνουν δύο αφαιρέσεις.
Χαράξεις με διαβήτη και χάρακα. Ορθές γωνίες: Με τον διαβήτη χαράζουμε κύκλους. Η μύτη του μένει σταθερή σε ένα σημείο, το κέντρο, και το μολύβι γυρίζει γύρω του.
Πολλαπλασιασμοί: Όταν τα πράγματα είναι βαλμένα σε ίσες σειρές, δεν τα μετράω ένα-ένα: πολλαπλασιάζω τις σειρές επί όσα έχει κάθε σειρά.
Διαιρέσεις: Όταν η διαίρεση δεν βγαίνει ακριβώς, αυτό που περισσεύει λέγεται υπόλοιπο.
Προβλήματα: 1. Διαβάζω προσεκτικά (και δεύτερη φορά!).
Κριτήριο αξιολόγησηςΠλήρης θεωρία →
Αριθμοί μέχρι το 1.000: 10 μονάδες κάνουν 1 δεκάδα (10). 10 δεκάδες κάνουν 1 εκατοντάδα (100). 10 εκατοντάδες κάνουν 1 χιλιάδα (1.000).
Προσθέσεις διψήφιων και τριψήφιων αριθμών: Γράφω μονάδες κάτω από μονάδες, δεκάδες κάτω από δεκάδες, εκατοντάδες κάτω από εκατοντάδες.
Γεωμετρικά σχήματα και στερεά σώματα: Τετράπλευρο είναι ένα σχήμα με 4 πλευρές και 4 γωνίες.
Πολλαπλασιασμός, προπαίδεια (Ι): Πολλαπλασιασμός σημαίνει ότι προσθέτω τον ίδιο αριθμό πολλές φορές.
Πολλαπλασιασμός, προπαίδεια (ΙΙ): Του 4: 4, 8, 12, 16, 20, 24, 28, 32, 36, 40
Πολλαπλασιασμός και διαίρεση: Ο πολλαπλασιασμός ενώνει ίσες ομάδες: 4 σακούλες με 6 μήλα η καθεμία είναι 4 × 6 = 24 μήλα.
Μέτρηση μηκών με εκατοστά και χιλιοστά: Χιλιοστό (χιλ.): για πολύ μικρά πράγματα, όπως ένα μυρμήγκι ή το πάχος ενός νομίσματος.
Στερεά σώματα – αναπτύγματα: Έδρες: οι επίπεδες επιφάνειες.
Αφαιρέσεις διψήφιων και τριψήφιων αριθμών: Αν το πάνω ψηφίο είναι μικρότερο από το κάτω, χαλάω μια δεκάδα σε 10 μονάδες (ή μια εκατοντάδα σε 10 δεκάδες).
Πολλαπλασιασμοί διψήφιου με μονοψήφιο αριθμό: Σπάω τον διψήφιο σε δεκάδες και μονάδες. Πολλαπλασιάζω χωριστά και προσθέτω.
Προβλήματα: 1. Διαβάζω το πρόβλημα προσεκτικά (δύο φορές!).
Αριθμοί μέχρι το 3.000: Όταν μαζευτούν 10 εκατοντάδες, φτιάχνουν 1 χιλιάδα: 1.000.
Προσθέσεις και αφαιρέσεις: Από μία πρόσθεση βγαίνουν δύο αφαιρέσεις.
Χαράξεις με διαβήτη και χάρακα. Ορθές γωνίες: Με τον διαβήτη χαράζουμε κύκλους. Η μύτη του μένει σταθερή σε ένα σημείο, το κέντρο, και το μολύβι γυρίζει γύρω του.
Πολλαπλασιασμοί: Όταν τα πράγματα είναι βαλμένα σε ίσες σειρές, δεν τα μετράω ένα-ένα: πολλαπλασιάζω τις σειρές επί όσα έχει κάθε σειρά.
Διαιρέσεις: Όταν η διαίρεση δεν βγαίνει ακριβώς, αυτό που περισσεύει λέγεται υπόλοιπο.
Προβλήματα: 1. Διαβάζω προσεκτικά (και δεύτερη φορά!).
4. Εισαγωγή στα απλά κλάσματα
Εισαγωγή στα κλάσματαΠλήρης θεωρία →
Μισό = 1/2 · ένα τρίτο = 1/3 · ένα τέταρτο = 1/4
Για να μιλήσω για μισό, τρίτο ή τέταρτο, τα μέρη πρέπει να είναι ακριβώς ίσα.
Μισή ώρα = 30 λεπτά · ένα τέταρτο της ώρας = 15 λεπτά
Μισό κιλό = 500 γραμμάρια
Αριθμητής (επάνω): πόσα μέρη πήρα.
Παρονομαστής (κάτω): σε πόσα ίσα μέρη χώρισα το όλο.
Όταν ο αριθμητής είναι 1, το κλάσμα λέγεται μοναδιαίο: 1/2, 1/3, 1/4, 1/5, … Είναι ένα κομμάτι από το όλο.
Οι κλασματικές μονάδεςΠλήρης θεωρία →
Όταν χωρίζω κάτι σε ίσα μέρη και παίρνω το ένα, έχω μια κλασματική μονάδα: 1/2, 1/3, 1/4, 1/10.
Ο αριθμός κάτω (ο παρονομαστής) λέει σε πόσα ίσα μέρη χώρισα. Ο αριθμός πάνω (ο αριθμητής) είναι 1.
Όσο μεγαλύτερος είναι ο παρονομαστής, τόσο μικρότερο είναι το κομμάτι.
Οι κλασματικές μονάδες και οι απλοί κλασματικοί αριθμοίΠλήρης θεωρία →
Ο παρονομαστής είναι όλα τα αντικείμενα της ομάδας.
Για να βρω το 1/4 ενός αριθμού, τον χωρίζω σε 4 ίσες ομάδες: διαιρώ με το 4.
Ισοδύναμα κλάσματαΠλήρης θεωρία →
Ισοδύναμα λέγονται τα κλάσματα που δείχνουν το ίδιο μέρος του όλου, αν και γράφονται διαφορετικά.
Πολλαπλασιάζω αριθμητή και παρονομαστή με τον ίδιο αριθμό.
Επαναληπτικό μάθημαΠλήρης θεωρία →
Εισαγωγή στα κλάσματα: Μισό = 1/2 · ένα τρίτο = 1/3 · ένα τέταρτο = 1/4
Οι κλασματικές μονάδες: Όταν χωρίζω κάτι σε ίσα μέρη και παίρνω το ένα, έχω μια κλασματική μονάδα: 1/2, 1/3, 1/4, 1/10.
Οι κλασματικές μονάδες και οι απλοί κλασματικοί αριθμοί: Ο παρονομαστής είναι όλα τα αντικείμενα της ομάδας.
Ισοδύναμα κλάσματα: Ισοδύναμα λέγονται τα κλάσματα που δείχνουν το ίδιο μέρος του όλου, αν και γράφονται διαφορετικά.
5. Προσθέσεις και αφαιρέσεις – Αλγόριθμος του πολλαπλασιασμού
Προσθέσεις και αφαιρέσεις με τετραψήφιους αριθμούςΠλήρης θεωρία →
Γράφω τους αριθμούς τον έναν κάτω από τον άλλον: μονάδες κάτω από μονάδες, δεκάδες κάτω από δεκάδες, εκατοντάδες κάτω από εκατοντάδες, χιλιάδες κάτω από χιλιάδες.
Ξεκινώ από τις μονάδες. Όταν ένα άθροισμα περνά το 9, γράφω τις μονάδες του και κρατώ 1 για την επόμενη στήλη.
Κι εδώ ξεκινώ από τις μονάδες. Όταν το πάνω ψηφίο είναι μικρότερο, δανείζομαι 1 από τη διπλανή στήλη, που αξίζει 10.
Προς τον πολλαπλασιασμό (Ι)Πλήρης θεωρία →
Για να πολλαπλασιάσω έναν διψήφιο, τον σπάω σε δεκάδες και μονάδες και πολλαπλασιάζω κάθε κομμάτι χωριστά.
Προς τον πολλαπλασιασμό (ΙΙ)Πλήρης θεωρία →
Σπάω κάθε αριθμό σε δεκάδες και μονάδες, φτιάχνω έναν πίνακα και γεμίζω κάθε κουτάκι με ένα γινόμενο. Στο τέλος προσθέτω όλα τα κουτάκια.
Ο αλγόριθμος του πολλαπλασιασμούΠλήρης θεωρία →
Ξεκινάω από τις μονάδες. Αν βγει διψήφιος, γράφω τις μονάδες και κρατάω τις δεκάδες για την επόμενη στήλη.
Πολλαπλασιάζω με το ψηφίο των δεκάδων και βάζω ένα 0.
ΠροβλήματαΠλήρης θεωρία →
Διπλάσιο: × 2 · τριπλάσιο: × 3 · τετραπλάσιο: × 4
Μισό: : 2 · τέταρτο: : 4
Για να βρω πόσες φορές μεγαλύτερος είναι ένας αριθμός από έναν άλλον, διαιρώ.
Όσες φορές περισσότερα τα εισιτήρια, τόσες φορές περισσότερα τα χρήματα.
Επαναληπτικό μάθημαΠλήρης θεωρία →
Προσθέσεις και αφαιρέσεις με τετραψήφιους αριθμούς: Γράφω τους αριθμούς τον έναν κάτω από τον άλλον: μονάδες κάτω από μονάδες, δεκάδες κάτω από δεκάδες, εκατοντάδες κάτω από εκατοντάδες, χιλιάδες κάτω από χιλιάδες.
Προς τον πολλαπλασιασμό (Ι): Για να πολλαπλασιάσω έναν διψήφιο, τον σπάω σε δεκάδες και μονάδες και πολλαπλασιάζω κάθε κομμάτι χωριστά.
Προς τον πολλαπλασιασμό (ΙΙ): Σπάω κάθε αριθμό σε δεκάδες και μονάδες, φτιάχνω έναν πίνακα και γεμίζω κάθε κουτάκι με ένα γινόμενο. Στο τέλος προσθέτω όλα τα κουτάκια.
Ο αλγόριθμος του πολλαπλασιασμού: Ξεκινάω από τις μονάδες. Αν βγει διψήφιος, γράφω τις μονάδες και κρατάω τις δεκάδες για την επόμενη στήλη.
Προβλήματα: Διπλάσιο: × 2 · τριπλάσιο: × 3 · τετραπλάσιο: × 4
6. Εισαγωγή στους δεκαδικούς αριθμούς
Πολλαπλασιασμός και διαίρεση με το 10, το 100 και το 1.000Πλήρης θεωρία →
× 10: βάζω ένα 0 στο τέλος. 34 × 10 = 340.
× 100: βάζω δύο 0 στο τέλος. 23 × 100 = 2.300.
Σπάω τον αριθμό: 4 × 23 = 4 × 20 + 4 × 3 = 80 + 12 = 92.
Διπλασιάζω και παίρνω το μισό: 5 × 18 = 10 × 9 = 90.
Στρογγυλεύω: 9 × 7 = 10 × 7 − 7 = 63.
Δεκαδικά κλάσματαΠλήρης θεωρία →
Δεκαδικά λέγονται τα κλάσματα με παρονομαστή 10, 100, 1.000, …
Όταν το όλο χωρίζεται σε 10 ίσα μέρη, έχουμε δέκατα. Όταν χωρίζεται σε 100 ίσα μέρη, έχουμε εκατοστά.
1 € = 100 λεπτά. Το 1 λεπτό είναι το 1/100 του ευρώ.
Δεκαδικά κλάσματα και δεκαδικοί αριθμοίΠλήρης θεωρία →
Το κόμμα (υποδιαστολή) χωρίζει τα ακέραια από τα δεκαδικά.
Το πρώτο ψηφίο μετά το κόμμα δείχνει δέκατα.
Δεκαδικοί αριθμοίΠλήρης θεωρία →
Το δεύτερο ψηφίο μετά το κόμμα δείχνει εκατοστά.
Στα ευρώ, πριν από το κόμμα γράφουμε τα ευρώ και μετά το κόμμα τα λεπτά.
Συγκρίνω πρώτα τα ακέραια. Αν είναι ίσα, τα δέκατα. Μετά τα εκατοστά.
Βάζω μηδενικά για να συγκρίνω εύκολα: 0,5 = 0,50.
Πρόσθεση και αφαίρεση με δεκαδικούς αριθμούςΠλήρης θεωρία →
Γράφω τους αριθμούς έτσι ώστε τα κόμματα να είναι το ένα κάτω από το άλλο.
Προσθέτω ή αφαιρώ όπως στους φυσικούς αριθμούς και βάζω το κόμμα στο αποτέλεσμα στην ίδια θέση.
Επαναληπτικό μάθημαΠλήρης θεωρία →
Πολλαπλασιασμός και διαίρεση με το 10, το 100 και το 1.000: × 10: βάζω ένα 0 στο τέλος. 34 × 10 = 340.
Δεκαδικά κλάσματα: Δεκαδικά λέγονται τα κλάσματα με παρονομαστή 10, 100, 1.000, …
Δεκαδικά κλάσματα και δεκαδικοί αριθμοί: Το κόμμα (υποδιαστολή) χωρίζει τα ακέραια από τα δεκαδικά.
Δεκαδικοί αριθμοί: Το δεύτερο ψηφίο μετά το κόμμα δείχνει εκατοστά.
Πρόσθεση και αφαίρεση με δεκαδικούς αριθμούς: Γράφω τους αριθμούς έτσι ώστε τα κόμματα να είναι το ένα κάτω από το άλλο.
Κριτήριο αξιολόγησηςΠλήρης θεωρία →
Εισαγωγή στα κλάσματα: Μισό = 1/2 · ένα τρίτο = 1/3 · ένα τέταρτο = 1/4
Οι κλασματικές μονάδες: Όταν χωρίζω κάτι σε ίσα μέρη και παίρνω το ένα, έχω μια κλασματική μονάδα: 1/2, 1/3, 1/4, 1/10.
Οι κλασματικές μονάδες και οι απλοί κλασματικοί αριθμοί: Ο παρονομαστής είναι όλα τα αντικείμενα της ομάδας.
Ισοδύναμα κλάσματα: Ισοδύναμα λέγονται τα κλάσματα που δείχνουν το ίδιο μέρος του όλου, αν και γράφονται διαφορετικά.
Προσθέσεις και αφαιρέσεις με τετραψήφιους αριθμούς: Γράφω τους αριθμούς τον έναν κάτω από τον άλλον: μονάδες κάτω από μονάδες, δεκάδες κάτω από δεκάδες, εκατοντάδες κάτω από εκατοντάδες, χιλιάδες κάτω από χιλιάδες.
Προς τον πολλαπλασιασμό (Ι): Για να πολλαπλασιάσω έναν διψήφιο, τον σπάω σε δεκάδες και μονάδες και πολλαπλασιάζω κάθε κομμάτι χωριστά.
Προς τον πολλαπλασιασμό (ΙΙ): Σπάω κάθε αριθμό σε δεκάδες και μονάδες, φτιάχνω έναν πίνακα και γεμίζω κάθε κουτάκι με ένα γινόμενο. Στο τέλος προσθέτω όλα τα κουτάκια.
Ο αλγόριθμος του πολλαπλασιασμού: Ξεκινάω από τις μονάδες. Αν βγει διψήφιος, γράφω τις μονάδες και κρατάω τις δεκάδες για την επόμενη στήλη.
Προβλήματα: Διπλάσιο: × 2 · τριπλάσιο: × 3 · τετραπλάσιο: × 4
Πολλαπλασιασμός και διαίρεση με το 10, το 100 και το 1.000: × 10: βάζω ένα 0 στο τέλος. 34 × 10 = 340.
Δεκαδικά κλάσματα: Δεκαδικά λέγονται τα κλάσματα με παρονομαστή 10, 100, 1.000, …
Δεκαδικά κλάσματα και δεκαδικοί αριθμοί: Το κόμμα (υποδιαστολή) χωρίζει τα ακέραια από τα δεκαδικά.
Δεκαδικοί αριθμοί: Το δεύτερο ψηφίο μετά το κόμμα δείχνει εκατοστά.
Πρόσθεση και αφαίρεση με δεκαδικούς αριθμούς: Γράφω τους αριθμούς έτσι ώστε τα κόμματα να είναι το ένα κάτω από το άλλο.
7. Αριθμοί μέχρι το 7.000 – Μέτρηση μάζας – Παζλ, πλακόστρωτα, μωσαϊκά, συμμετρία
Αριθμοί μέχρι το 7.000Πλήρης θεωρία →
Συνεχίζουμε να μετράμε ανά χιλιάδες: 3.000, 4.000, 5.000, 6.000, 7.000.
Κάθε τετραψήφιος έχει χιλιάδες, εκατοντάδες, δεκάδες και μονάδες. Στο 5.264: 5 χιλιάδες, 2 εκατοντάδες, 6 δεκάδες, 4 μονάδες.
Πρώτα κοιτάζω τις χιλιάδες. Αν είναι ίδιες, κοιτάζω τις εκατοντάδες, μετά τις δεκάδες και στο τέλος τις μονάδες.
Μέτρηση μάζαςΠλήρης θεωρία →
Το πόσο βαρύ είναι κάτι το βρίσκουμε με τη ζυγαριά.
Γραμμάριο: για τα πολύ ελαφριά πράγματα, όπως μια γόμα ή ένα γράμμα.
Κιλό: για τα ψώνια, τα φρούτα, το βάρος μας. 1 κιλό = 1.000 γραμμάρια.
Τόνος: για τα πολύ βαριά, όπως ένα φορτηγό. 1 τόνος = 1.000 κιλά.
Παζλ, πλακόστρωτα και μωσαϊκάΠλήρης θεωρία →
Στο παζλ ενώνω κομμάτια για να φτιάξω ένα μεγαλύτερο σχήμα ή μια εικόνα. Τα κομμάτια ακουμπούν το ένα στο άλλο χωρίς κενά και χωρίς να πατάει το ένα πάνω στο άλλο.
Πλακόστρωτο είναι μια επιφάνεια στρωμένη με ίδια πλακάκια, χωρίς κενά. Γίνεται με τετράγωνα, ορθογώνια, ίδια τρίγωνα, εξάγωνα.
Το μωσαϊκό (ψηφιδωτό) φτιάχνεται από πολλές μικρές ψηφίδες. Συχνά τα χρώματα επαναλαμβάνονται με έναν κανόνα.
Η συμμετρίαΠλήρης θεωρία →
Ένα σχήμα είναι συμμετρικό όταν, αν το διπλώσουμε σε μια γραμμή, τα δύο μισά ταιριάζουν ακριβώς.
Η γραμμή αυτή λέγεται άξονας συμμετρίας.
Το τετράγωνο έχει 4 άξονες: 2 από τη μέση των πλευρών και 2 στις διαγώνιους.
Το ορθογώνιο (που δεν είναι τετράγωνο) έχει 2 άξονες, από τη μέση των πλευρών.
Με όρθιο άξονα: Α, Η, Μ, Ο, Π, Τ, Υ, Χ, Ω. Με ξαπλωτό άξονα: Β, Ε, Η, Θ, Κ, Ο, Χ.
ΠροβλήματαΠλήρης θεωρία →
Μπορώ να αλλάξω τη σειρά: βάζω πρώτα μαζί αυτούς που κάνουν στρογγυλό αριθμό.
Στρογγυλεύω στην πλησιέστερη εκατοντάδα: κοιτάζω αν ο αριθμός είναι πιο κοντά στην κάτω ή στην πάνω εκατοντάδα.
Πρόσθεσε 99: πρόσθεσε 100 και βγάλε 1.
Αφαίρεσε 99: αφαίρεσε 100 και πρόσθεσε 1.
Επαναληπτικό μάθημαΠλήρης θεωρία →
Αριθμοί μέχρι το 7.000: Συνεχίζουμε να μετράμε ανά χιλιάδες: 3.000, 4.000, 5.000, 6.000, 7.000.
Μέτρηση μάζας: Το πόσο βαρύ είναι κάτι το βρίσκουμε με τη ζυγαριά.
Παζλ, πλακόστρωτα και μωσαϊκά: Στο παζλ ενώνω κομμάτια για να φτιάξω ένα μεγαλύτερο σχήμα ή μια εικόνα. Τα κομμάτια ακουμπούν το ένα στο άλλο χωρίς κενά και χωρίς να πατάει το ένα πάνω στο άλλο.
Η συμμετρία: Ένα σχήμα είναι συμμετρικό όταν, αν το διπλώσουμε σε μια γραμμή, τα δύο μισά ταιριάζουν ακριβώς.
Προβλήματα: Μπορώ να αλλάξω τη σειρά: βάζω πρώτα μαζί αυτούς που κάνουν στρογγυλό αριθμό.
8. Πολλαπλασιασμοί και διαιρέσεις – Μοτίβα – Μέτρηση χρόνου και επιφάνειας
ΠολλαπλασιασμοίΠλήρης θεωρία →
Στρογγυλοί αριθμοί: πολλαπλασιάζω τα ψηφία και βάζω τα μηδενικά. 200 × 4 = 800, 30 × 6 = 180.
Φιλικά γινόμενα: 25 × 4 = 100, 50 × 2 = 100, 5 × 20 = 100.
Σχεδόν στρογγυλοί: 49 × 6 είναι 50 × 6 μείον ένα εξάρι: 300 − 6 = 294.
Στον κάθετο πολλαπλασιασμό ξεκινώ από τις μονάδες και, όταν ένα γινόμενο περνά το 9, κρατώ τις δεκάδες του για την επόμενη θέση.
ΔιαιρέσειςΠλήρης θεωρία →
Η διαίρεση μοιράζει ένα πλήθος σε ίσες ομάδες. Το αποτέλεσμα λέγεται πηλίκο. Ό,τι δεν φτάνει για άλλη μία ομάδα λέγεται υπόλοιπο.
Πολλαπλασιάζω το πηλίκο με τον διαιρέτη και προσθέτω το υπόλοιπο. Πρέπει να βρω τον αριθμό που μοίρασα.
ΜοτίβαΠλήρης θεωρία →
Κανονικότητα είναι μια σειρά που ακολουθεί έναν κανόνα. Αν βρω τον κανόνα, μπορώ να τη συνεχίσω.
Κοιτάζω πόσο αλλάζει από τον έναν αριθμό στον επόμενο. Ελέγχω ότι αλλάζει το ίδιο σε όλους.
Ζυγοί: 0, 2, 4, 6, 8, 10, … Μονοί: 1, 3, 5, 7, 9, … Και οι δύο σειρές πηγαίνουν +2.
Στο μοτίβο ★ ● ● ★ ● ● ★ ● ● … η ομάδα «★ ● ●» επαναλαμβάνεται.
Φτιάξε ένα πινακάκι με τη θέση και το πλήθος. Έτσι βλέπεις αμέσως πόσο μεγαλώνει το μοτίβο.
Μέτρηση του χρόνουΠλήρης θεωρία →
1 ώρα = 60 λεπτά. Μισή ώρα = 30 λεπτά. Ένα τέταρτο = 15 λεπτά. Τρία τέταρτα = 45 λεπτά.
Μια μέρα (ημερονύκτιο) έχει 24 ώρες.
Ο μικρός δείκτης δείχνει τις ώρες και ο μεγάλος τα λεπτά. Κάθε αριθμός του ρολογιού μετράει 5 λεπτά για τον μεγάλο δείκτη.
Μέτρηση της επιφάνειαςΠλήρης θεωρία →
Ένα τετραγωνάκι με πλευρά 1 εκ. έχει επιφάνεια 1 τετραγωνικό εκατοστό. Γράφουμε 1 τ.εκ.
Για μεγάλες επιφάνειες (πάτωμα, τοίχος, αυλή) χρησιμοποιούμε το τετραγωνικό μέτρο: ένα τετράγωνο με πλευρά 1 μ. Γράφουμε 1 τ.μ.
2 μισά τετραγωνάκια κάνουν 1 ολόκληρο. Μετράω πρώτα τα ολόκληρα και μετά ενώνω τα μισά.
Εμβαδόν λέγεται το μέτρο μιας επιφάνειας: πόσα τετραγωνικά εκατοστά (ή μέτρα) χωράνε μέσα της.
Περίμετρος: ο «φράχτης» γύρω γύρω. Προσθέτω τις πλευρές και τη μετράω σε εκ. ή μ.
Εμβαδόν: το «χαλί» μέσα. Πολλαπλασιάζω και το μετράω σε τ.εκ. ή τ.μ.
ΠροβλήματαΠλήρης θεωρία →
Ένα καλό πρόβλημα έχει: 1) μια ιστορία από τη ζωή, 2) δεδομένα (αριθμούς), 3) μια ερώτηση που λύνεται με αυτά.
Επαναληπτικό μάθημαΠλήρης θεωρία →
Πολλαπλασιασμοί: Στρογγυλοί αριθμοί: πολλαπλασιάζω τα ψηφία και βάζω τα μηδενικά. 200 × 4 = 800, 30 × 6 = 180.
Διαιρέσεις: Η διαίρεση μοιράζει ένα πλήθος σε ίσες ομάδες. Το αποτέλεσμα λέγεται πηλίκο. Ό,τι δεν φτάνει για άλλη μία ομάδα λέγεται υπόλοιπο.
Μοτίβα: Κανονικότητα είναι μια σειρά που ακολουθεί έναν κανόνα. Αν βρω τον κανόνα, μπορώ να τη συνεχίσω.
Μέτρηση του χρόνου: 1 ώρα = 60 λεπτά. Μισή ώρα = 30 λεπτά. Ένα τέταρτο = 15 λεπτά. Τρία τέταρτα = 45 λεπτά.
Μέτρηση της επιφάνειας: Ένα τετραγωνάκι με πλευρά 1 εκ. έχει επιφάνεια 1 τετραγωνικό εκατοστό. Γράφουμε 1 τ.εκ.
Προβλήματα: Ένα καλό πρόβλημα έχει: 1) μια ιστορία από τη ζωή, 2) δεδομένα (αριθμούς), 3) μια ερώτηση που λύνεται με αυτά.
9. Αριθμοί μέχρι το 10.000 – Κλάσματα και δεκαδικοί – Πράξεις – Γεωμετρία
Αριθμοί μέχρι το 10.000Πλήρης θεωρία →
Διαβάζουμε πρώτα τις χιλιάδες και μετά τα υπόλοιπα ψηφία.
Το ίδιο ψηφίο αξίζει διαφορετικά ανάλογα με τη θέση του.
Επαναληπτικό μάθημα στη γεωμετρίαΠλήρης θεωρία →
Γεωμετρικά σχήματα και στερεά σώματα: Τετράπλευρο είναι ένα σχήμα με 4 πλευρές και 4 γωνίες.
Στερεά σώματα – αναπτύγματα: Έδρες: οι επίπεδες επιφάνειες.
Χαράξεις με διαβήτη και χάρακα. Ορθές γωνίες: Με τον διαβήτη χαράζουμε κύκλους. Η μύτη του μένει σταθερή σε ένα σημείο, το κέντρο, και το μολύβι γυρίζει γύρω του.
Παζλ, πλακόστρωτα και μωσαϊκά: Στο παζλ ενώνω κομμάτια για να φτιάξω ένα μεγαλύτερο σχήμα ή μια εικόνα. Τα κομμάτια ακουμπούν το ένα στο άλλο χωρίς κενά και χωρίς να πατάει το ένα πάνω στο άλλο.
Η συμμετρία: Ένα σχήμα είναι συμμετρικό όταν, αν το διπλώσουμε σε μια γραμμή, τα δύο μισά ταιριάζουν ακριβώς.
Μέτρηση της επιφάνειας: Ένα τετραγωνάκι με πλευρά 1 εκ. έχει επιφάνεια 1 τετραγωνικό εκατοστό. Γράφουμε 1 τ.εκ.
Διαιρέσεις (Ι)Πλήρης θεωρία →
Όταν ο αριθμός είναι μεγάλος για την προπαίδεια, τον μοιράζω λίγο-λίγο, με πολλαπλασιασμούς που ξέρω.
1. Ξεκινώ με έναν εύκολο πολλαπλασιασμό: × 10 ή × 20.
2. Αφαιρώ ό,τι μοίρασα και βλέπω τι μένει.
3. Συνεχίζω ώσπου να μη μένει τίποτα ή να μένει κάτι μικρότερο από τον διαιρέτη.
4. Προσθέτω όσα έδωσα: αυτό είναι το πηλίκο.
Διαιρέσεις (ΙΙ)Πλήρης θεωρία →
Ξεκινάω από αριστερά, από τη μεγαλύτερη αξία. Σε κάθε βήμα: διαιρώ, πολλαπλασιάζω, αφαιρώ, κατεβάζω.
Κλάσματα και δεκαδικοίΠλήρης θεωρία →
Τα κομμάτια έχουν το ίδιο μέγεθος. Μεγαλύτερο είναι το κλάσμα με τα περισσότερα κομμάτια.
Όσο μεγαλύτερος ο παρονομαστής, τόσο μικρότερα τα κομμάτια.
Αν ο αριθμητής είναι ίσος με τον παρονομαστή, το κλάσμα είναι ίσο με 1: 4/4 = 1.
Αν ο αριθμητής είναι μικρότερος από τον παρονομαστή, το κλάσμα είναι μικρότερο από το 1: 3/4 < 1.
ΠροβλήματαΠλήρης θεωρία →
1. Διαβάζω προσεκτικά, δύο φορές. Τι ξέρω; Τι ψάχνω;
2. Σκέφτομαι ποιες πράξεις χρειάζονται και με ποια σειρά. Ένα σχέδιο ή ένας πίνακας βοηθάει.
3. Κάνω τις πράξεις, μία-μία.
4. Απαντώ με ολόκληρη πρόταση και ελέγχω αν η απάντηση είναι λογική.
Πρόσθεση: ενώνω ποσά. Αφαίρεση: βγάζω, συγκρίνω, βρίσκω τι μένει. Πολλαπλασιασμός: ίδιες ομάδες πολλές φορές. Διαίρεση: μοιράζω σε ίσα μέρη.
Επαναληπτικό μάθημαΠλήρης θεωρία →
Αριθμοί μέχρι το 10.000: Διαβάζουμε πρώτα τις χιλιάδες και μετά τα υπόλοιπα ψηφία.
Διαιρέσεις (Ι): Όταν ο αριθμός είναι μεγάλος για την προπαίδεια, τον μοιράζω λίγο-λίγο, με πολλαπλασιασμούς που ξέρω.
Διαιρέσεις (ΙΙ): Ξεκινάω από αριστερά, από τη μεγαλύτερη αξία. Σε κάθε βήμα: διαιρώ, πολλαπλασιάζω, αφαιρώ, κατεβάζω.
Κλάσματα και δεκαδικοί: Τα κομμάτια έχουν το ίδιο μέγεθος. Μεγαλύτερο είναι το κλάσμα με τα περισσότερα κομμάτια.
Προβλήματα: 1. Διαβάζω προσεκτικά, δύο φορές. Τι ξέρω; Τι ψάχνω;
Κριτήριο αξιολόγησηςΠλήρης θεωρία →
Αριθμοί μέχρι το 7.000: Συνεχίζουμε να μετράμε ανά χιλιάδες: 3.000, 4.000, 5.000, 6.000, 7.000.
Μέτρηση μάζας: Το πόσο βαρύ είναι κάτι το βρίσκουμε με τη ζυγαριά.
Παζλ, πλακόστρωτα και μωσαϊκά: Στο παζλ ενώνω κομμάτια για να φτιάξω ένα μεγαλύτερο σχήμα ή μια εικόνα. Τα κομμάτια ακουμπούν το ένα στο άλλο χωρίς κενά και χωρίς να πατάει το ένα πάνω στο άλλο.
Η συμμετρία: Ένα σχήμα είναι συμμετρικό όταν, αν το διπλώσουμε σε μια γραμμή, τα δύο μισά ταιριάζουν ακριβώς.
Προβλήματα: Μπορώ να αλλάξω τη σειρά: βάζω πρώτα μαζί αυτούς που κάνουν στρογγυλό αριθμό.
Πολλαπλασιασμοί: Στρογγυλοί αριθμοί: πολλαπλασιάζω τα ψηφία και βάζω τα μηδενικά. 200 × 4 = 800, 30 × 6 = 180.
Διαιρέσεις: Η διαίρεση μοιράζει ένα πλήθος σε ίσες ομάδες. Το αποτέλεσμα λέγεται πηλίκο. Ό,τι δεν φτάνει για άλλη μία ομάδα λέγεται υπόλοιπο.
Μοτίβα: Κανονικότητα είναι μια σειρά που ακολουθεί έναν κανόνα. Αν βρω τον κανόνα, μπορώ να τη συνεχίσω.
Μέτρηση του χρόνου: 1 ώρα = 60 λεπτά. Μισή ώρα = 30 λεπτά. Ένα τέταρτο = 15 λεπτά. Τρία τέταρτα = 45 λεπτά.
Μέτρηση της επιφάνειας: Ένα τετραγωνάκι με πλευρά 1 εκ. έχει επιφάνεια 1 τετραγωνικό εκατοστό. Γράφουμε 1 τ.εκ.
Προβλήματα: Ένα καλό πρόβλημα έχει: 1) μια ιστορία από τη ζωή, 2) δεδομένα (αριθμούς), 3) μια ερώτηση που λύνεται με αυτά.
Αριθμοί μέχρι το 10.000: Διαβάζουμε πρώτα τις χιλιάδες και μετά τα υπόλοιπα ψηφία.
Διαιρέσεις (Ι): Όταν ο αριθμός είναι μεγάλος για την προπαίδεια, τον μοιράζω λίγο-λίγο, με πολλαπλασιασμούς που ξέρω.
Διαιρέσεις (ΙΙ): Ξεκινάω από αριστερά, από τη μεγαλύτερη αξία. Σε κάθε βήμα: διαιρώ, πολλαπλασιάζω, αφαιρώ, κατεβάζω.
Κλάσματα και δεκαδικοί: Τα κομμάτια έχουν το ίδιο μέγεθος. Μεγαλύτερο είναι το κλάσμα με τα περισσότερα κομμάτια.
Προβλήματα: 1. Διαβάζω προσεκτικά, δύο φορές. Τι ξέρω; Τι ψάχνω;